ÇOĞULCU OKUMA BİÇİMİ YA DA OKUR’UN ÖZGÜRLÜK ALANI / -Liberalizmin Aşındırdığı Müslüman Kimlik Bağlamında Bir Değerlendirme-

Yazar: Ramazan Yazçiçek

Özet: Bu yazı, “Liberalizmin Aşındırdığı Müslüman Kimlik” yazısının devamı mahiyetindedir. O yazıda liberalizm kendi kavramsal zemininde tanımlanmış, yer aldığı sosyolojik serüven içerisinde anlaşılmaya çalışılmıştı. İlgili yazıda liberalizm, Müslüman kimliği aşındırma dinamiği cihetiyle tartışılmıştı. Liberteryen ve Müslüman kimliğin doğalarının farklılığı bütüncül bir bakışla ele alınmış; farklılık, ‘hürriyet’ ve ‘sünnetullah’ kavramları bağlamında açıklanmıştı. Adı geçen makalede, beşerî ideoloji ve sistemlerin İslâm ile uyuşmazlığı komünizm, kapitalizm ve liberalizm örnekleri üzerinden değerlendirilmişti.

Bu yazıda ise çoğulcu okuma biçimleri; okurun özgürlük alanı sorunsalı, tarihselcilik ve hermenötik okumalar bağlamında değerlendirilmiştir. Makale, Kur’ân’a farklı yaklaşım tarzlarının; dinin yeniden yorumlanmasının İslâmîliği imkânı, tevil ve tefsir geleneğine atıfla kavramsal ve usûlî risklere dikkat çekerek tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Liberalizm, liberal teoloji, Müslüman kimlik, çoğulcu okuma, okurun özgürlük alanı, dinin yeniden yorumlanması,  tarihselcilik, hermenötik, tevil, tefsir, özgürlük, din.

 “Savaş ölünce değil, düşmana benzeyince kaybedilir.”

(Aliya İzzetbegoviç)

Giriş

Müslüman itikadı açısından hiçbir mesele yoktur ki ”kulluğu sadece Allah’a has kılma” ilkesinden arınmış olarak ele alınabilsin. Bu husus, kıymet biçmede Müslümanlar için temel düsturdur. Her bir kavram ve ideoloji ile karşılaşmada; eklektik fikirlerin, farklı bileşenlerin değerlendirilmesinde de bu kaide esastır. Modernitenin üç sacayağı diyebileceğimiz bireysellik, sekülarizm ve ulus-devlet bileşenlerinden ilk ikisinin liberal siyasî doktrinde başat rol aldığı malumdur. Bireyin özgürlük alanının genişletilmesi, serbest piyasa, çoğulculuk ve devletin sınırlanması gerektiği savı; farklı disiplin ve dinleri dikkate almadan hayata taşıma gayreti, liberal teoriyi ideolojiye dönüştüren temel etkendir.

Sorgulamayan statik bir teslimiyet, ne ilmî ne de dinîdir. Ancak sorgulayıcı eleştirel aklın da sorgulanması gerektiği unutulmamalıdır. Liberalizmde akıl (us), bir iman umdesi gibi konumlandırılmış, ‘sorgulanamaz’ kurucu ilke olarak tapınma nesnesine dönüştürülmüştür. Buna, entelektüel dikkafalılığın şizofrenik bunalımı da diyebiliriz. Sağlıklı üretmeler için kendisiyle barışık, ‘ötekiyle karşılaşma ahlâkı’na sahip akl-ı selim model olması gereken entelektüeller, bunalım anlarında çoğu kez bilim diktatörlerine dönüşürler. ‘Mutlak’ diye algılanan anlık (sınırlı) aklın ürettiklerine tereddütsüz tabiîyete davet fikri, reddedilmesi gereken kutsallaştırmalardan bir kutsallaştırmadır. Bilginin kaynağı gibi temel bir hususta vahyi referans alan İslâm’ı, salt aklın (us) cenderesine terk etmek, üzerinde söz söylenenin doğasını umursamaz hadsizlik olup bu kabil hatalardandır. Salt aklı merkeze alanların hali, Allah’ın ‘akıl’ ayeti üzerinde gereği gibi akletmediklerini göstermektedir. Gereği gibi akletmenin şartı, aklı doğru kullanmaktır. Akletmenin sacayaklarından sadece birinin akıl olduğu unutulmamalıdır. Akıl, tek başına hakikat tanımlamasında bulunmaktan acizdir. Hakikat tanımlamasında karar kılınan mahal, “fuâd” (kalp, gönül) makamıdır. Akîl insan, aklı olan değil; aklını doğru kullanan, akıllı insan demektir. Farklı bir ifadeyle zeki olmak akıllı olmak demek değildir. Keza akletmek, zihnin değil kalbin bir faaliyetidir. Dolayısıyla akleden akıl, aklı iyi kullanan akıldır. Nitekim Kur’ân’da akletmeyen akıl, murdarın üzerine saçıldığı tasviriyle kınanmıştır.

(Yazının devamı için, Nida Dergisi, 178. “Savaş, ölünce değil; düşmana benzeyince kaybedilir” sayısını edinebilirsiniz.)

Önceki Konu:
Sonraki Konu:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


× 1 = altı

sarısoy nakliyatmedya haberlerimedya haberleriistanbul beyaz eşya servisibakırköy playstation cafeklima serviskombi servisdemirdöküm servisbaymak servisvaillant servisprotherm servisiumrekadıköy ikinci el eşyaumreaçık parfüm