İktidarın Soykütükleri: Sınıf; Emek/Sermaye

 

Konuşmacılar: Ferhat Kentel – Alev Erkilet

Moderatör: Şahin Gürçay

Tarih: 7 Mart 2016 Pazartesi

Yer: Kitaplı Kahve

Şahin Gürçay: SivilSes grubunun organize ettiği “İktidarın Soykütükleri” panel serisinin ‘Sınıf: Emek/Sermaye” konulu ikinci programına hoş geldiniz. Söz hakkını ilk olarak Ferhat Kentel hocamız alacak ama öncesinde şunu belirtmeliyim: Şehir Üniversitesi’nin, kendi bünyesinde program yapmamıza izin vermeyerek bizim bu güzel yerde buluşmamıza vesile olduğu için teşekkürü hak ettiklerini söylemeden geçemeyeceğim. Ferhat hocam, buyurun; yarım saatlik bir konuşmanın ardından Alev hocamıza söz hakkını verecek ve soru cevaplarla oturumumuzu tamamlamış olacağız.

Ferhat Kentel: Merhaba arkadaşlar, ben sınıf üzerine çok fazla çalışan biri değilim, o yüzden sınıf üzerine çalışanların alanına girip haddimi aşmak istemem ama kendi perspektifimden konuya bakmaya çalışacağım. Sınıf, emek, sermaye, sömürü, Türkiye’de ve dünyada daha çok solun, sosyalizmin, komünist partilerin, işçi partilerinin veya Marksist okumalar ve analizler yapanların ilgilendiği bir konu. Ben de bu kapsamda teorik bir sunum yapmaktan ziyade bir problematik etrafında sınıf meselesini tartışmak istiyorum. Alev’in tam olarak konunun hangi yönü üzerinde duracağını bilmiyorum ama onunla belki birbirini tamamlayan bir sunum olur. Şöyle bir hipotezden hareket edeceğim: ‘Her sınıf kendi kültürünü yaratır.’ Dolayısıyla sınıfın kültürle ilişkisini kurmak istiyorum. Bu vesileyle, dünyada ve Türkiye’de sınıf literatürüne geleneksel olarak hâkim olmuş okumaların biraz dışına çıkıp ‘kültürel kimlik’ meselelerini de tartışabiliriz. Yani sınıf ve kültürel kimlik meselelerinin çok fazla birbirinden kopartılmaması gerektiğini düşünüyorum. Öncelikle şöyle bir şey söyleyeyim; sınıf derken, ona bağlı olan bütün kavramlardan bahsederken, aslında modern toplumdan, kapitalist toplumdan bahsediyoruz. Bu kavramlar daha 200–300 yıllık geçmişleri olan kavramlar. İnsanlar, cemaatler, milletler, imparatorluklar altında yaşayanlar, köyler, kabileler, aşiretler gibi birtakım gruplar veya onların içindeki kişiler, efendiler, onlara bağımlı olanlar… Bir taraftan Marks’ın tabiriyle düşünecek olursak, ilk avcılık toplayıcılık zamanlarına tekabül eden zamanların dışında, her zaman için toplumlarda bir katmanlaşma var. Yani birileri daha üstün, daha güçlü ve daha fazla şeye sahipler ve ötekiler üstünde tahakküm kuruyorlar. Köleler ve efendileri, Roma İmparatorluğu’nda patriciler ve plebler, daha geleneksel ve feodal toplumlarda lordlar ya da derebeyleri ve onların topraklarına bağımlı olarak yaşayan fertler ve köylüler var. Zaman içinde, modern toplum ortaya çıkmaya başladıktan sonra, modern toplumun kapitalist üretim ilişkileri içinde ilişkiler şekillenmeye başladıkça Marks’ın tabiriyle burjuvalar, işçi sınıfı ya da proleterler ortaya çıkan yeni sınıflar.

Dolayısıyla benim sunumumda daha çok ön planda tutmaya çalışacağım şey; nasıl oldu da modern toplum önceden var olan tanımları, aidiyetleri, kimlikleri erozyona uğrattı ve insanlar kendilerini mesela “işçi sınıfı” olarak tanımladılar? Önceden varolan aidiyetlere ne oldu yani? Çünkü insanlar sadece işçi değillerdi. Fabrikada çalışmaya başladıkları andan itibaren yaptıkları iş onları tanımlayan kimlik oldu. Hâlbuki insan dediğiniz varlık herhâlde sadece yaptığı ‘iş’le tanımlanabilecek bir şey değildir. Müslüman, Hristiyan, Kürt, Türk gibi bir sürü başka özellikleri olmalı. İnsanlar mesela, hemşerilik anlayışını kenara atıp, marjinalleştirip, kendilerini yaptıkları işle tanımlamaya başladılar. Bu nasıl bir sürecin sonunda oldu? Oldukça karmaşık ama biraz da anlaşılabilir bir şey aslında. Yani nasıl olduğuna dair elimizde oldukça fazla teorik malzeme ve referans var ve bunu çözümleyebiliyoruz.

(Yazının devamı için, Nida Dergisi, 176. “Ulus Devletler Toplamı # Hanif Millet. Ümmet” sayısını edinebilirsiniz.)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


6 × = otuz

sarısoy nakliyatmedya haberlerimedya haberleriistanbul beyaz eşya servisibakırköy playstation cafeklima serviskombi servisdemirdöküm servisbaymak servisvaillant servisprotherm servisiumrekadıköy ikinci el eşyaumreaçık parfüm