OKUL ÖNCESİ DÖNEMDE DİN EĞİTİMİ–3

 

Yazar: Cenk Ağ

 

5. Psiko-Sosyal Gelişim

Erik Erikson (1902-1994), ego psikolojisinin en önde gelen kişileri arasında yer almaktadır. Erikson, Freud’un psiko-seksüel gelişim olarak tanımladığı ve cinsel gelişmeyi temel alarak hazırladığı gelişimi, psiko-sosyal kuram adı altında yeniden incelemiştir. Psiko-sosyal gelişim kuramı kişiliğin oluşumunda biyolojik etmenlerin yanı sıra, toplumsal etmenlerin belirleyici rolünü vurgular (Can, 2006:120). Erikson’a göre psikolojik fenomenlerin, biyolojik, davranışsal, yaşantısal ve sosyal faktörlerin karşılıklı etkileşimi çerçevesinde incelenmesi ve anlaşılması gerekmektedir (İnanç ve Yerlikaya, 2014:160).

Erik Homburger Erikson, açmazlarla dolu hayatında bir çıkış yolu aramasını, kurduğu psiko-sosyal kuramın temeli yapmıştır. Daha anne rahmindeyken Danimarkalı babasını kaybedip, sarışın mavi gözlü bir çocuk olarak Yahudi bir toplumunun içerisinde ‘sen Yahudi değilsin, bir yabancısın’ denilip gittiği farklı okullarda da ‘sen bir Yahudi annenin çocuğusun, Yahudi babanın çocuğusun, Yahudisin’ diye dışlanması neticesinde bir kimlik bocalamasına düşmüştür. Erikson’un hayatında, kimliğini bir türlü bulamayan bir insanın, kimliğini arayışının hikâyesini görebilirsiniz. Kimliğini ilmek ilmek işleyerek ve anlayarak, insan hayatının doğumdan ölüme kadar hikâyesini aşamalı bir epigenetik açılımla izah eden bir teori geliştirdi. Bu teorinin özünde Erikson; “insan, çevresiyle bir bütündür” dedi. İnsanın sadece bir birey olarak veya bir çift olarak ele alınmasının mümkün olmadığını dile getirdi. İnsanın çevresel etkileşimlerle bir kimlik edinebileceğini söyledi. Erikson’a göre; her birimizin bir yaşam alanı vardır. Çevreyle, coğrafyayla, doğayla, iklimle, insanlarla, mimariyle bir iletişim şeklimiz vardır. İletişimde olduğumuz her alanı anlayıp, kimlik ve kişiliğin her an çevreyle iletişim içerisinde değişimini simgeleyen bir süreçten bahsetti. Bu sürece “epigenetik açılım” adını verdi.  Buna göre; insanoğlu, doğumdan itibaren belirli kritik evrelerden geçer. Bugün nörobiyolojik çalışmalarla beraber beynin olgunlaşma süreçlerinde, beynin kritik evreler dediğimiz evrelerden geçtiğini görmekteyiz. Bu kritik evrelerde çevreden gelen etkiler ya o yapının olgun bir hale dönüşmesine neden oluyor ya da bir yerde kısırlaşıp patolojik bir hale dönüşmesine veya gelişimsel duraklamaya uğramasına neden oluyor. Erikson, bu kritik evreleri sekiz basamaklı bir hayat hikâyesi olarak anlatır. Erikson, psiko-sosyal gelişimi “insanın 8 evresi” adı altında 8 evre halinde ele almıştır (Özakkaş, 2013:427).  İnsanın sekiz kritik dönemden geçtiğini belirten Erikson, her bir evrede insanoğlunun çözmek zorunda olduğu bir problem, bir diyalektik yapının varlığına vurgu yapar. Bu diyalektiğin bir pozitif tarafı, bir negatif tarafı vardır. Negatif tarafı devam edecek olursa; ergenlikle beraber oral, anal, fallik, latent dönemlerden gelen patolojiler ve negatif birikimler ergenlik döneminde patlar, bu patlamayla beraber kişi kimlik krizi dediğimiz kendini tanımlayamayan, ifade edemeyen bir patolojiye, kimlik bocalamasına sahip olur. Ve o kimlik bocalaması ömür boyu süren, yakasını bırakmayan bir türlü kendini tanımlayamayan insan tipolojilerine neden olur.

Çocuğun çevresel olarak ilk formatı dediğimiz utanç duygusunu hissetmeden iki üç yaşını geçirebiliyorsa, suçluluk duygusu hissetmeden girişimciliğini yaşayabiliyorsa, latent döneminde sosyal rol verilip, o rolü benimseyip diğerleri tarafından onaylanıyorsa, ergenlikte zihinsel olarak kurmuş olduğu kendilik tasarımını hayata taşıyıp orada uygulamaya geçip, uygulamada da sorumluluğunu alıp kendi hedeflerine uygun dışarıdan geri bildirimler alıyorsa kimlik netleşmiştir demektir. Aksi durumda ise bir kimlik netleşmesinden söz etmek mümkün gözükmemektedir.

(Yazının devamı için, Nida Dergisi, 176. “Ulus Devletler Toplamı # Hanif Millet. Ümmet” sayısını edinebilirsiniz.)

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


+ sekiz = 10

sarısoy nakliyatmedya haberlerimedya haberleriistanbul beyaz eşya servisibakırköy playstation cafeklima serviskombi servisdemirdöküm servisbaymak servisvaillant servisprotherm servisiumrekadıköy ikinci el eşyaumreaçık parfüm