Kitap Seçkisi

Ben Merkezci İnsan Ve Kaybolan Gerçeklik                                                            Oktay Taftalı, Mühür Kitaplığı 

“Dijital dünya devrimi/dijital kapitalizm sayesinde, artık toplumlarda gerçeklik algısı yitirilmiştir.  20. yüzyıldan 21’e girildiğinde, gerçeklik bütünüyle metalaşmış veya içinde yaşadığımız nesneler dünyası salt ‘meta’ya indirgenmiştir. Kapitalist medeniyetin impresyonist yaşama kültürü, burada gerçekliğe bir kez daha takla attırır. Ve ürünü, ürünün taklidine, görüntüsüne indirgeyerek, bir yandan çok satmaya, fakat çok satarken de onun gerçekliğini ortadan kaldırmaya yönelir. Gerçeklik hakkındaki algının yitirilmesi, öznede, gerçeklik hakkındaki bilgiyi mümkün kılan sistemin devre dışı kalması demektir. Gerçeklik hakkında bilgiye sahip olmayan özne ise, artık bilen-özne değildir; özne değildir.”

Sistematik felsefe profesörü Taftalı’ya göre Post-modern zamanlarda geçerliliğini yitirdiği varsayılan Tarihselcilik, Marksizm ve Ekonomi-politik gibi meta anlatıların yerini, hepsi bir araya geldiğinde dahi, herhangi bir toplumsal, siyasal güç oluşturmaktan uzak, çevrecilik, feminizm, veganlık, alternatif yaşam, lgbt, etnikçilik gibi paralize eğilimler almıştır. İlk olarak Augustinus’un tanrısal ışık diye söz ettiği Aydınlanma, Tanrı’ya yönelimi esas alan hayat tarzı demek iken; 17. yüzyılda insan karanlık Tanrı fikrinden ayıklanarak kendi aklının ışığıyla karanlıktan kurtulmalıdır fikrine dönüşmüştür. Artık dünya, siz kendi hayal gücünüzle nasıl kurgularsanız, nasıl olmasını isterseniz, size öyledir. Bunun için, kendi tininizin idelerinin dışında bir yerden meşruiyet temin etmeniz gerekmez. Ve bu sübjektif dünyayı gerçek kılmak için, sadece güce ve eyleme ihtiyacınız var, gücünüz yeterliyse, gerçeklik sizin istediğiniz şekildedir. Dolayısıyla herhangi bir tartışma esnasında başkasını dinlemek ya da onun dünya tasvirini dikkate almak yerine, kendi dünyanızı dayatmanız yeterli ve meşrudur. Böylece insani üretim tanrısal yaratının yerini alırken, insani plan ve projeler de, tanrısal kaderle yer değiştirmiştir.

Kan Kardeşler, Muhammed Ali Ve Malcolm X’in Tehlikeli Arkadaşlığı                                                     Randy Roberts, Johnny Smıth, Timaş Yayınları

“Ma lcolm, güçsüz, ezilmiş, sesi çıkmayan siyahlar adına konuşurdu. O, siyahî gururun, gücün ve kurtuluşun sahici sembolüydü ve gerçekleri beyazlardan korkmadan anlatmıştı. Amerika’nın en derin yarasına, ülkenin demokratik idealleriyle eşitsizlikleri arasındaki uçuruma hür iradesiyle dokunmuştu. En sonunda Kara Güç mücadelesinde diğer siyahlar korkmadan yaşayabilsin, onların özgürlük hayalleri gerçekleşebilsin diye ölmüştü. O, bizim yaşayan siyah insanlığımızdı…“

1960 Roma olimpiyatlarından altın madalya ile döndükten sonra dünya ağırsıklet boks şampiyonu olana dek Louisville çenebazı diye ünlenen Cassius Clay, daha gençken kafası çok karışık ve tutarsız biri olarak biliniyordu. Malcolm X ise kendisini hapiste sefalet içerisindeyken kurtaran ve onu cemaatin sözcüsü konumuna kadar yükselten Elijah Muhammed’e tam bir teslimiyet ile bağlı olan ateşli bir hatip ve korkusuz bir eylem adamıydı. Adeta Clay ringde şov yaparken, Malcolm ise kürsüde şov yapıyor ve ikili dönemin Amerika’sının en önemli Müslüman siyahî karakteri oluyorlardı. Kitaba göre Clay, konuşmalarından çok etkilendiği ve kendisine duruşunu ve ahlâkını örnek alabileceği, belki de ağabeyi olabileceğini düşündüğü Malcolm X ile kısa sürede sıkı bir dostluk kurmuş ama bu dostluk gene kısa sürede Malcolm istemese de Elijah Muhammed’in baskısıyla bozulmuştu. Elijah Muhammed’in bir sahtekâr olduğuna kesin kanaat getiren Malcolm, cemaatten uzaklaştırılırken, cemaatin yeni sözcüsü ise Muhammed Ali olacaktı. Bu büyük dostluğun bozulmasına razı olan ve Malcolm’a cephe alan Muhammed Ali, yıllar sonra Malcolm için şunları söyleyecekti: “Keşke Malcolm’a üzgün olduğumu, onun pek çok konuda haklı çıktığını söyleyebilseydim. Malcolm büyük bir fikir adamı ve büyük bir dosttu, o olmasaydı asla Müslüman olmayabilirdim. Geri dönüp her şeye baştan başlayabilseydim, ona asla sırt çevirmezdim.” 

 Madun Konuşabilir Mi                                                                                                                                       Gayatri Chakravorty Spivak, Dipnot Yayınları

“Foucault ve Deleuze’e göre ezilenler, şans verilmesi halinde ve ittifak politikaları aracılığıyla dayanışmaya giden yolda konuşabilirler ve kendi koşullarını bilebilirler. Foucault bir “iktidar” kavrayışına böylesi tekçi ve bir erişimin, sömürünün belirli bir aşamasıyla mümkün kılındığını kabul edemez, çünkü onun coğrafi süreksizlik vizyonu, jeopolitik bakımdan Birinci Dünya’ya özgüdür. Şimdi şu soruyla yüzleşmek zorundayız: Toplumsallaşmış sermayeden çıkan uluslararası iş bölümünün öbür tarafında, daha evvelki bir ekonomik metni tamamlayan emperyalist hukukun ve eğitimin epistemik şiddet döngüsünün içinde ve dışında, madun konuşabilir mi?”

Gramsci’ye göre bir toplumda sesi olmayan, temsil edilemeyen, kendini ifade edemeyen, ne başkaldıran ne itaat eden subaltern (öteki, alt) kavramı, bu çalışmada Türkçeye, Arapça kökenli madun (alt) olarak tevil edilmiştir. Spivak, iktidar ile epistemik şiddet düzleminde “dil”in daha baştan beyaz, Batılı ve erkek akademisyenler tarafından temellük edildiğini ve bu durumun öncelikle dışarıdan bakan birinin doğası gereği sınırlı ve tecrübeye değil de söze dayalı olduğu için yanıltmaya meyilli bir çalışma yapmasının sakıncası özerinde duruyor. Spivak’a göre Marx’ın meşhur “Bütün işçiler birleşin!” sloganında kastettiği işçiler Avrupalı işçilerdir ve aslında Marx, madunların kendilerini temsil etmeye muktedir olmadıklarını söylüyor. Spivak, ayrıca kadını baştan çıkarıcı kabul edip eril emperyalist bir ideolojiye kapı aralayan Freud’u, Foucault’yu, Deleuze’u, Derrida’yı ve dahasını madunun sessizleştirilmesi hususunda kendi metinleri üzerinden eleştiriyor. Spivak’ın teorisini geliştirirken ki esas motivasyonlarından biri de, ölen kocasının cesedi ile beraber yakılan Hintli kadınların dini intihar ritüelleri (sati) olmuştur. Hintli kadınların ses sahibi olabilmesi için hayatından feragat etmesi gerekiyordur ve dolayısıyla Spivak’a göre madun konuşamaz ama kadın olan madun asla konuşamaz.

Türk Muhafazakârlığı: Terennüm, Tereddüt, Tahakküm                                                                             Hasan Aksakal, Alfa Yayınları

“İçinden geçtiğimiz iletişim devrimi dönemi bizatihi muhafazakârlığı bir yanılsamaya dönüştürecek ölçüde tahripkâr olmuştur. Mevcut ana-akım Türk muhafazakârlığı, fasitliğini resmetmeye çalıştığım çemberinin -Necip Fazılcı nihilist, oportünist, öfke çemberinin- içinde kaldığı sürece, evrensel muhafazakâr ilkelere göre kesinlikle muhafaza edilmesi gereken doğa, tarih, kültür, kadim şehir ve estetik gibi pek çok şeyin tahribine yol açmayı sürdürmeye adaydır.”

Siyaset bilimci Hasan Aksakal’a göre muhafazakârların Kemalizm’i yere sermekte kullandığı silahlar şimdi kendisine dönmüş durumda. Söz gelimi Muhafazakâr düşüncenin çeşitlilik anlayışı ortadan kalkmış ve muhafazakâr iktidar tahakkümle özdeşleşmektedir. Bunalan ve Kafkavari bir başkalaşım geçiren muhafazakâr şuur artık aslını korumak, aslını bozmak şeklinde tezahür etmektedir. Batı muhafazakârlığı 18. yy’dan beri kapitalizmi eleştirmekteyken, bizde anti-komünizm uğruna kaba bir kalkınmacı anlayışla tamamen kapitalizm destekçisi olunmuştur. Yazar, kendince Türk muhafazakârlığının prototipi gördüğü Necip Fazıl’ın, din düşmanı zalimlerle göğüs göğse çarpışmış kahraman bir aziz gibi lanse edilmesine rağmen, konduramasak da; tutarsız, kendini beğenmiş, hırslı bir kişiliği olduğunu; hem kutsal mazlum hem de mağrur öfkeyi temsil eden, yalan söyleyen tarih utansın diye diye takipçilerini yalan bir tarih kurgusu içine çeken, kimin düşman, neyin doğru olduğundan fazlasıyla emin olan bir kişilik olduğunu anlatıyor. Cemil Meriç, Edward Said’den daha önce oryantalizmin kapılarını açan metinler yazmıştır. Post-kolonyalizm literatürünün neredeyse tüm temalarını, beyaz adamın üstünlüğünü ve sömürenlerin sesi olup olamayacağını Atilla İlhan, Spivak’tan önce tartışmıştır. Yazar, bu iki entelektüel de dâhil ülkenin pek çok entelektüelinin gündelik siyasi polemiklerin verimsiz iklimine dâhil olmuştur derken adeta ülkenin entelektüel zenginliğinin ziyan edilmesine acı bir şekilde değiniyor.