Koşarak anlatıyoruz kendimizi. Evdeysek evimizi ya da sokağı, sakinleşmek için adımlarımızı saydığımız sahil yolunu, iş çıkışlarını, buluşmaları, ayrılmaları koşturuyoruz. Küçücük bir çay ocağını bile bir sonraki işin peşine takıyoruz. Sonra ayaklarımız zonkluyor gece olunca. Ayaklarımız yetişemediğimiz ne varsa ona göre zonkluyor. Neye geç kaldık, neyin cevabını zamanında veremedik de içimizde büyüdü sözler… Nesine kandık yirmi dört saatin de koca bir ömrü kaçıracak olduk? Sorular göz kapaklarını düşürürken öyle bir devriliyor ki gün, tıka basa dolu bir bavulun etrafa saçılmasına benziyor. İçinden en sevilen o eski oyuncak bile yuvarlanıyor sanki.
En güzel aile fotoğrafının camı çıt diye çatlayıveriyor düşmenin şiddetiyle. Günler birbirini kovalarken kimse dağılan zihnini toplayamıyor sanki. Uyuyakalıyor ceket koltukta, çanta masada, ayakkabılar eşikte. Herkes koşarken uyuya kalıyor sanki çocukların gözünde.
Gün devrilirken gece koyuluğunu parlatmaya devam ediyor.
Çocuk, büyüklerin ağzı açık, yarı baygın uyuduklarına şahit olurken sormak istiyor belki de:
Dağılan bavulunu toplamadan mı uyuyacaksın yoksa?
Hep aynı yorgunluk sözlerini duyuyor büyüklerden:
Ayaklarıma kara sular indi.
Dizlerimin bağı çözüldü.
En çok da bağı çözülen dizleri hayal ediyor çocuk, eski ve yıpranmış bir ayakkabı gibi. Çocukların ayaklarını zonklatan soruları olmadığı için uykuları bir bavul gibi düşmüyor göz kapaklarından:
Anne uykum yok!
Ayaklarıma kara sular indi bugün.
Anne!
Anne, gözlerindeki bavulu bir kez daha düşürerek etrafa saçılışına dalıyor derin derin.
Baygın uyuyan büyükleri görerek daha çok merak ediyor çocuk:
Sahi anne masal dinlememiş büyükler rüyalarında ne görürler?
Küçükken dinlediğiniz masalları ne yaptınız anne?
Sıradan olan her şey onun merakıyla kıymetleniyor bir anda:.
Sahi sizin masalınızda ne olsun isterdiniz?
Uykulu gözler neden kapanmak bilmez bilmiyor mu büyükler? Neydi masal? O anda bir ışık yanıyor çok katlı binada. Masal gemisi yaklaşıyor. Bir çocuk uyanık dinliyor. Gün masala kavuşuyor. Çocuk şimdi temize çekecek gününü, annesinin el yazısıyla. Annesi yanan ışığın altında yorgunluk sözlerinden başka şeyler konuşacak belli.
Çocuğun her günü bir sayfadır. “Bir varmış, bir yokmuş…” diyerek, karalanmış, çizilmiş, resmedilmiş belki de yırtılmış kâğıtları elleriyle düzeltmeye başlayacak anne. Önce yumuşak bir silgi… Ellerinden belli olur zaten yavaşça sileceği. Tertemiz olan kâğıtta silmedikleri de olacak elbet. Aşınan, yırtılan yerleri birbirine kavuşturacak gece ilerlerken.
Sonra başlayacak yazmaya; bembeyaz bir sayfadır fıtrat. Anne ve babalar o sayfaya ne yazacaklarını bilmelidirler.
Çocuğun göz kapakları kapanıncaya kadar elini kaldırmadan kıvrak bir el yazısı ile satır satır devam edecek anne ya da baba yazmaya. Hayatı temize geçirmenin adıdır masal.
Çocuk masalda bulur kendini. Masalda büyür ve gelişir. Masal olur çocuk. Masalda sessiz olmayı öğretmez kimse. Hiçbir masalda eşyalardan söz edilmez. Bazı masallar konuşularak yapılır:.
Anne!
Beni bir kuş olarak yazabilir misin masalına?
Bu masalda benden daha çok uçmaya hevesli kim olur dersin? Masal boyunca kiminle uçarım, kime konarım?
Ya da senin masalında bir oyuncak olsam; kim oynar benimle, kim benimle uyur söyle?
Bir at olduğumu hayal et;, beni nasıl sakinleştirir, nereye sürersin?
Toprak olsam; babama mı verirsin, ekip biçsin diye? Güneş olmaz mısın bu masalda ya da yağmur yüklü bir bulut?
Görünmez olsam, görmek için günün hangi saatini seçersin?
Bir mevsim masalı olsam;, sen kar mı olursun, sıcacık bir ev mi? Uçan bir balon mu, sonbahar mı? Anne seninle rengârenk bir şemsiye olabilir miyiz?
Sahi senin masalında ben ne olurdum anne?
Çocuklar masal ararlar gün boyu. Güzeli bulmak için yaklaşmak gerek. En güzel kelime ile başlar yakınlık. Yavrucuğum… Kelime edindi mi insan anahtarı eline almış demektir, doğru kapıdan girmeye kalmıştır iş.
Çocuğa yaklaşmanın bir diğer kestirme yolu da edindiğimiz zırhları bir bir çıkarıp kapının gerisinde bırakmaktır. Ancak o zaman ‘dünya işleri çoktur ama sen önce bir daya yanağını cama da bak tepelere’ diyebiliriz. Uyanır uyanmaz zırhlarını bir bir giyen anne babalar, yüzlerini zırhları altından yıkarlar çünkü. Kahvaltıya bile zırhla çökerler. Çocuklar detayları fark ettiklerinden, zırhlarından kurtulmak istemez misin demek yerine oyun oynayalım mı diye ısrar ederler:.
Oyun diyorum, oynayalım mı?
Kelimesi olmayanlar cevap olarak ezber ettikleri bir cümleyi tekrarlarken, kelimesi bir anahtar gibi elinde olanlar ise hiç beklemeden ‘ebe değilim’ der ve başlar koşmaya. Yorgunluk zırhına bürünenler koşamaz sevgili çocuklar. Koşan, kendini rüzgâra bırakmayı göze alıp mevsimleri yakalar. Koşan, yol olur;, inişli bir dağ, varılacak bir ağaç, kanatlarından ıslık çıkaran bir kuş, terliğini sürükleyen şırıl şırıl bir dere belki de terliğini kapıp getirecek uzun bir dal kenarda… Masal olur, zırhı olmayan. Günü temize çeker masal sayesinde. Uyandığında yeni bir sayfa çevirir heyecanla…
Sahi sizin masalınız hangi zırhınızı çıkarınca duyulur?
Bir rüyanın fevkinde
Fevkalade bir gezegende
Yürüyordum durmadan
Ebediyet filizlerini görmek için
Sonsuzluk bahçesinde
Biraz seyrettikten sonra
Nehir kıyısında rastladım
Bir âheng-i hümâya
Susuzluktan bîtâb düşmüştü
Yorgun kanatlarıyla selamladı beni
Dedim: Ey biçare dilhûn!
Neden bekler durursun?
Yudumla âb-ı hayatı
Güneş rengi dudaklarıyla
Uzanıp semaya
Sildi gözlerindeki demi…
Adını duyduğumuz bir kitap ya da film, odağı kendisine ya da bir benzerine yönlendiriyor. Çünkü çokça duyulur, okunur, görünür ise bir şey, popülaritesi de fazladır, vitrindeki yerini almıştır. Böyle olunca adını sık duymadığımız çalışmalar, eserler ve elbette sinema filmleri, bir köşede öylece kalakalıyor. Peki, bu durum o eserin, filmin kalitesini etkiler mi? Bir eserin değeri onu okuyanın sayısına, kitlesinin büyüklüğüne göre mi değerlendirilir? Bir eserin kalabalık kitleler tarafından düşünülmüyor, yazılmıyor ya da gündemde yer almıyor olması onun niteliğinden bir şey kaybettirir mi?
İki Dil Bir Bavul (2008), iki yönetmenin elinden çıkmış, hem belgesel yönü hem de dramatik unsurları harmanlayan kurmaca özelliğiyle öne çıkan bir yapımdır. Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde (Demirci Köyü) yapılan film, Anadolu’nun doğusunda bir köye atanmış genç bir öğretmenin yaşadığı deneyimleri konu edinir.
Kötülüğe alışmak… Sessiz çığlıkların içinde bir metafor oluşturup kendini bunlarla oyalamak. Her gün izlenilen olumsuzluklara, yaşanılan dramlara bir yenisi eklenirken, sadece ‘oyalanma’ davranışlarının içinde kendini gereksiz bir nesne gibi kenarda köşede bırakmak…
“Söz vermiştim kendi kendime: Yazı bile yazmayacaktım. Yazı yazmak da, bir hırstan başka ne idi? Burada namuslu insanlar arasında sakin, ölümü bekleyecektim; hırs, hiddet neme gerekti? Yapamadım. Koştum tütüncüye, kalem kâğıt aldım. Oturdum. Ada’nın tenha yollarında gezerken canım sıkılırsa küçük değnekler yontmak için cebimde taşıdığım çakımı çıkardım. Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmasam deli olacaktım.”
Konuşularak Yapılan Masallar
Koşarak anlatıyoruz kendimizi. Evdeysek evimizi ya da sokağı, sakinleşmek için adımlarımızı saydığımız sahil yolunu, iş çıkışlarını, buluşmaları, ayrılmaları koşturuyoruz. Küçücük bir çay ocağını bile bir sonraki işin peşine takıyoruz. Sonra ayaklarımız zonkluyor gece olunca. Ayaklarımız yetişemediğimiz ne varsa ona göre zonkluyor. Neye geç kaldık, neyin cevabını zamanında veremedik de içimizde büyüdü sözler… Nesine kandık yirmi dört saatin de koca bir ömrü kaçıracak olduk? Sorular göz kapaklarını düşürürken öyle bir devriliyor ki gün, tıka basa dolu bir bavulun etrafa saçılmasına benziyor. İçinden en sevilen o eski oyuncak bile yuvarlanıyor sanki.
En güzel aile fotoğrafının camı çıt diye çatlayıveriyor düşmenin şiddetiyle. Günler birbirini kovalarken kimse dağılan zihnini toplayamıyor sanki. Uyuyakalıyor ceket koltukta, çanta masada, ayakkabılar eşikte. Herkes koşarken uyuya kalıyor sanki çocukların gözünde.
Gün devrilirken gece koyuluğunu parlatmaya devam ediyor.
Çocuk, büyüklerin ağzı açık, yarı baygın uyuduklarına şahit olurken sormak istiyor belki de:
Hep aynı yorgunluk sözlerini duyuyor büyüklerden:
En çok da bağı çözülen dizleri hayal ediyor çocuk, eski ve yıpranmış bir ayakkabı gibi. Çocukların ayaklarını zonklatan soruları olmadığı için uykuları bir bavul gibi düşmüyor göz kapaklarından:
Anne, gözlerindeki bavulu bir kez daha düşürerek etrafa saçılışına dalıyor derin derin.
Baygın uyuyan büyükleri görerek daha çok merak ediyor çocuk:
Sıradan olan her şey onun merakıyla kıymetleniyor bir anda:.
Çocuğun her günü bir sayfadır. “Bir varmış, bir yokmuş…” diyerek, karalanmış, çizilmiş, resmedilmiş belki de yırtılmış kâğıtları elleriyle düzeltmeye başlayacak anne. Önce yumuşak bir silgi… Ellerinden belli olur zaten yavaşça sileceği. Tertemiz olan kâğıtta silmedikleri de olacak elbet. Aşınan, yırtılan yerleri birbirine kavuşturacak gece ilerlerken.
Sonra başlayacak yazmaya; bembeyaz bir sayfadır fıtrat. Anne ve babalar o sayfaya ne yazacaklarını bilmelidirler.
Çocuk masalda bulur kendini. Masalda büyür ve gelişir. Masal olur çocuk. Masalda sessiz olmayı öğretmez kimse. Hiçbir masalda eşyalardan söz edilmez. Bazı masallar konuşularak yapılır:.
Beni bir kuş olarak yazabilir misin masalına?
Bu masalda benden daha çok uçmaya hevesli kim olur dersin? Masal boyunca kiminle uçarım, kime konarım?
Ya da senin masalında bir oyuncak olsam; kim oynar benimle, kim benimle uyur söyle?
Bir at olduğumu hayal et;, beni nasıl sakinleştirir, nereye sürersin?
Toprak olsam; babama mı verirsin, ekip biçsin diye? Güneş olmaz mısın bu masalda ya da yağmur yüklü bir bulut?
Görünmez olsam, görmek için günün hangi saatini seçersin?
Bir mevsim masalı olsam;, sen kar mı olursun, sıcacık bir ev mi? Uçan bir balon mu, sonbahar mı? Anne seninle rengârenk bir şemsiye olabilir miyiz?
Sahi senin masalında ben ne olurdum anne?
Çocuğa yaklaşmanın bir diğer kestirme yolu da edindiğimiz zırhları bir bir çıkarıp kapının gerisinde bırakmaktır. Ancak o zaman ‘dünya işleri çoktur ama sen önce bir daya yanağını cama da bak tepelere’ diyebiliriz. Uyanır uyanmaz zırhlarını bir bir giyen anne babalar, yüzlerini zırhları altından yıkarlar çünkü. Kahvaltıya bile zırhla çökerler. Çocuklar detayları fark ettiklerinden, zırhlarından kurtulmak istemez misin demek yerine oyun oynayalım mı diye ısrar ederler:.
Kelimesi olmayanlar cevap olarak ezber ettikleri bir cümleyi tekrarlarken, kelimesi bir anahtar gibi elinde olanlar ise hiç beklemeden ‘ebe değilim’ der ve başlar koşmaya. Yorgunluk zırhına bürünenler koşamaz sevgili çocuklar. Koşan, kendini rüzgâra bırakmayı göze alıp mevsimleri yakalar. Koşan, yol olur;, inişli bir dağ, varılacak bir ağaç, kanatlarından ıslık çıkaran bir kuş, terliğini sürükleyen şırıl şırıl bir dere belki de terliğini kapıp getirecek uzun bir dal kenarda… Masal olur, zırhı olmayan. Günü temize çeker masal sayesinde. Uyandığında yeni bir sayfa çevirir heyecanla…
Sahi sizin masalınız hangi zırhınızı çıkarınca duyulur?
İlgili Yazılar
Seyir
Bir rüyanın fevkinde
Fevkalade bir gezegende
Yürüyordum durmadan
Ebediyet filizlerini görmek için
Sonsuzluk bahçesinde
Biraz seyrettikten sonra
Nehir kıyısında rastladım
Bir âheng-i hümâya
Susuzluktan bîtâb düşmüştü
Yorgun kanatlarıyla selamladı beni
Dedim: Ey biçare dilhûn!
Neden bekler durursun?
Yudumla âb-ı hayatı
Güneş rengi dudaklarıyla
Uzanıp semaya
Sildi gözlerindeki demi…
Değişmek mi Zor Değiştirmek mi? İmparatorlar Kulübü’nde Karakterli Olmayı Aramak
Adını duyduğumuz bir kitap ya da film, odağı kendisine ya da bir benzerine yönlendiriyor. Çünkü çokça duyulur, okunur, görünür ise bir şey, popülaritesi de fazladır, vitrindeki yerini almıştır. Böyle olunca adını sık duymadığımız çalışmalar, eserler ve elbette sinema filmleri, bir köşede öylece kalakalıyor. Peki, bu durum o eserin, filmin kalitesini etkiler mi? Bir eserin değeri onu okuyanın sayısına, kitlesinin büyüklüğüne göre mi değerlendirilir? Bir eserin kalabalık kitleler tarafından düşünülmüyor, yazılmıyor ya da gündemde yer almıyor olması onun niteliğinden bir şey kaybettirir mi?
Doğu’da Eğitime ve Eğitimciye Bakmak: İki Dil Bir Bavul’dan Okul Tıraşı’na Bir Okuma
İki Dil Bir Bavul (2008), iki yönetmenin elinden çıkmış, hem belgesel yönü hem de dramatik unsurları harmanlayan kurmaca özelliğiyle öne çıkan bir yapımdır. Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde (Demirci Köyü) yapılan film, Anadolu’nun doğusunda bir köye atanmış genç bir öğretmenin yaşadığı deneyimleri konu edinir.
Samimiyetin Hüneri
Kötülüğe alışmak… Sessiz çığlıkların içinde bir metafor oluşturup kendini bunlarla oyalamak. Her gün izlenilen olumsuzluklara, yaşanılan dramlara bir yenisi eklenirken, sadece ‘oyalanma’ davranışlarının içinde kendini gereksiz bir nesne gibi kenarda köşede bırakmak…
Yazmasak Deli Olur Muyduk?
“Söz vermiştim kendi kendime: Yazı bile yazmayacaktım. Yazı yazmak da, bir hırstan başka ne idi? Burada namuslu insanlar arasında sakin, ölümü bekleyecektim; hırs, hiddet neme gerekti? Yapamadım. Koştum tütüncüye, kalem kâğıt aldım. Oturdum. Ada’nın tenha yollarında gezerken canım sıkılırsa küçük değnekler yontmak için cebimde taşıdığım çakımı çıkardım. Kalemi yonttum. Yonttuktan sonra tuttum öptüm. Yazmasam deli olacaktım.”