“Ey ekin peşindeki kardeşim, tohumu Kendi tarlandan da uzaklara saç Gün gelir, uzun yollar düşerse menziline Sana doğru haykıran sesler de duyacaksın” demekteydi. Muhsin de öyle yaptı ve tohumlarını, gücünün yettiği en uzak topraklara kadar saçmaya çalıştı.
Şimdi ise o tohumlar boy vermiş, bereketli bir başak misali karşısında duruyor ve kendi saçtığı tohumları anlatıyordu.
Muhsin, uzun yıllar görmediği arkadaşı İlyas’la karşılaşmış ve onu dinledikçe Mâlik B. Nebi’nin ne kadar isabetli tespitlerde bulunduğunu bir kez daha kavramıştı. Çünkü İlyas kendisinden binlerce kilometre uzakta öğretmenlik yapmakta ve kendi yaşadığı süreçlere başka insanları dâhil etmekteydi.
İlyas hararetle Muhsin’e tecrübelerini anlatmakta ve onu da yaşanmışlıklarının içine çekmek istemekteydi. Bu, Muhsin’in de içinde bulunduğu bir tecrübeydi çünkü.
İlyas’ın öğretmen olmasında en önemli etkenlerden biri Muhsin’di. Lise son sınıfta iken tanışmışlar ve Muhsin, İlyas’ın hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olmuştu. Muhsin’in İlyas’a kattığı en değerli özellik; karşısındaki insanı anlamaya çalışmaktı. Şimdi ise İlyas anlamaya çalışıyordu; (kendini tanıyabildiği ölçüde) karşısındakileri.
Uzun yıllar sonra birbirini gören iki arkadaş(tan öte kardeş) biriktirdiklerini paylaşmaya başlamışlardı. İlyas başından geçen ve onu çok etkileyen bir olayı hiç zaman kaybetmeden Muhsin’e anlatmaya başlamıştı:
“Pencere değiştikçe manzara değişir.” demişti değerli bir öğretmen arkadaşım ve sözlerin hayata dokunduğunda daha büyük anlamlar ifade ettiğini biz kez daha anlamıştım Muhsin abi.
Öğretmenliğimin ikinci yılı olmasına rağmen birçok olayla karşılaşmış ve bu olaylarla birlikte kendime göre birçok tecrübe edinmiştim. Fakat hiçbir olay beni bu denli sarsmamış ve üzerimde böylesi bir etki bırakmamıştı.
Güzel bir söz yankılanır sürekli kulaklarımda: “Yürümekle varılmaz lakin varanlar yürüyenlerdir.” Adımlarımın menzile varacağından şüpheli olsam da, menzile ulaşmanın tek yolu olduğunu biliyordum; yolda olmak.
“Dünyayı sen mi değiştireceksin”, “böyle gelmiş böyle gider”, “birkaç yıl sonra bu idealist tavırlarından eser kalmaz” söylemlerine kulak asmadan, olana değil olması gerekene endeksli bir görev hayatı sürmeye çalışıyordum. Fakat bununla birlikte; yapmış olduğum görevin birçok farklı etken sebebiyle yer yer zorluklara muhatap olduğunu söylediğimde bana hak vereceğini de biliyorum.
Belki de üzerinde en çok durmamız gereken zorluklardan biri de; post-modern çağın, genç yaşta olan öğrenci kardeşlerimizi sınırsız özgürlük söylemleri ile kendilerine ve çevrelerine zarar verebilecek eylemlere yönlendirmesiydi.
Uyuşturucu madde kullanımının bile sıradanlaştığı veya sıradanlaştırılmaya çalışıldığı günümüzde, sigara gibi zararlı maddeler ehven-i şer olarak görülmekte veyahut görmezlikten gelinmekte. Dileğim, insana ve insanlığa zarar veren bu gibi maddelerin tamamen ortadan kaldırılması olsa da; gerçeklikten kopuk bir şekilde hareket edemezdim ve buna gücümün yetmeyeceğini de çok iyi biliyordum. Ben de hiç değilse elimin uzanabildiği yere dokunmalıyım diyerek hareket ediyor ve Peygamberin dediği gibi bir kötülük gördüğümde onu elimle düzeltmeye çalışıyordum.
O sıralar doğu bölgesinde yaşanan terör olayları sebebiyle yüzlerce aile ve insan mağdur olmuş ve bulunduğum ile göç etmek zorunda kalmıştı. Bazı meslek lisesi bölümlerinin ilde yalnızca görev yaptığım okulda bulunması ve okulumun fiziki açıdan yeterli imkânlara sahip olmaması sebebiyle belirli bir süre yetmiş kişilik sınıfta ders anlattığımı hatırlıyorum.
Hangi ay olduğunu net olarak hatırlayamasam da o sıralar ellerimin soğuktan çatladığını ve bahçe nöbetine çıkarken montumu almadan nöbet yerime gidemediğimi ifade edebilirim.
Yine bir bahçe nöbeti esnasında öğrencilerin, bahçede nöbetçi öğretmen olduğumu görünce kendi aralarında “Bugün İlyas hoca nöbetçi, bahçede sigara içemeyeceğiz” sözlerini birbirlerine fısıldar olduklarını duyabiliyordum.
Ben ise bir tanesini bile olsa kendilerine ve çevrelerine yansıtabilecek oldukları yanlış davranışlardan engelleyebilmenin çabası içerisindeydim. Yine okulumuza mağduriyet sebebiyle gelmiş olan bir öğrencimiz vardı. Dersine girmiyor ve ismini bilmiyordum fakat nöbetçi öğretmen olduğumda ve teneffüs aralarında koridorlarda konuşuyor, muhabbet ediyorduk. O kısa süreli konuşmalarımızda dahi efendiliği ve saygılı duruşundan, ona karşı içimde beliren derin muhabbeti ifade etmekte güçlük çekiyor, uygun kelimeleri bulmakta zorlanıyorum.
Bahçe nöbetçisi olduğum esnada taş zemin üzerinde yer alan ve etrafı tel örgülerle çevirili olan basketbol sahasının tellerinin kopartıldığını ve o tellerden kaçarak bazı öğrencilerin duvar dibindeki kör noktada sigara içtiklerini gerek öğrencilerden duyuyor gerekse de bazen şahit oluyordum.
Yukarıda bahsettiğim öğrencimin, yanında iki arkadaşıyla birlikte tel örgüden geçerek duvar dibine doğru gittiklerini fark edip hemen o yöne doğru hızlı adımlarla ilerlemeye başladım fakat bir yandan da o derin muhabbet beslediğim öğrenciyi uygunsuz bir vaziyette görmemek için dua ediyordum. Yırtılan tellerden dışarı çıkıp yanlarına vardığımda, neyse ki suçüstü yakalamadım diyerek kendi kendimi avuttuktan sonra “Hayrola arkadaşlar, burada ne işiniz var?” sorusunu yönelttim. Onlar ise hiçbir şey söylemeden sadece birbirlerine baktılar ve sözlerime devam ettim: “Ceketlerinizi açın, arama yapacağım!” Öğrenci ise; “Hocam beni tanıyorsunuz, koridorlarda muhabbet ediyoruz, biz yanlış bir şey yapmayız!” dedi. Ben de; “Evet, sana karşı olumsuz bir düşünce beslemiyorum fakat yine de kalbim tatmin olsun, açın ceketlerinizin önünü, arama yapacağım!” dedim ve ceketlerini açtıklarında, görmüş olduğum manzara karşısında büyük bir mahcubiyet ve üzüntü yaşadım. O an söylediğim ve düşündüğüm her şey gözlerimin önünden film şeridi gibi geçmeye başladı.
Ceketlerinin içerisinde poğaça ve meyve suyu vardı. “Neden bunları burada yiyorsunuz?” diye sorarken, birden bir tanesinin yırtık ayakkabısına takıldı gözlerim istemsiz bir şekilde. Ardından aldığım cevap bir kez daha irkilmemi sağladı: “Bunları devlet bize veriyor mağduriyetimizden dolayı ve alamayan arkadaşlarımız olabilir diye onların gözleri önünde yemek istemedik ve buraya geldik.” Evet! Pencere değiştikçe manzara değişiyordu. Acaba olumsuz bir şey yapan öğrenci var mı penceresinden baktığımda gördüğüm manzara ile acaba bir ihtiyacı, sıkıntısı olan bir öğrenci var mı penceresinden gördüğüm manzaralar aynı değildi Muhsin abi!
“Evet” dedi Muhsin ve devam etti “Hayata İslâm’ın penceresinden baktığımızda gördüklerimiz ile kendi hevâ ve heveslerimiz penceresinden baktığımızda gördüklerimiz farklılaşacaktır.”
İlyas’ın, doğru manzarayı görebilmesi için doğru pencereden bakması gerekiyordu ve o pencereye işaret eden ise Muhsin olmuştu. Şimdi ise Muhsin’in yapmış olduğu işi İlyas yerine getiriyordu… İlyas, öğrencisiyle yaşadığı tecrübe ile Muhsin’e kendisinin üzerinde ne kadar emeği olduğunu aktarırken belki de Muhsin de İlyas’da kendini görüyordu…
Yazmak insanlık tarihi kadar eski midir diye düşünenler için cevap olsun burada, ilk insana her şeyi öğreten Rabbim yazıyı da öğretmiştir muhakkak. Yazıya yemin eden Rabbim’e hamdolsun ki yazabilme imkânına sahibiz, okuma imkânına da. Yazı mektubun can damarıdır ya, ondan böyle başladım bu mektuba… Ne kadar açıklama yapma ihtiyacı hissediyorum, bu da anlaşılmama yorgunluğumun göstergesi sayılıversin, öyle ya anlaşılma sancım olmasa niye yazayım ki…
Sosyal medyada can bulmuş parçalı gerçekler sayesinde artık nefes alıyoruz. Hayran olduğumuz kişileri takip etmek, içimizde kontrolsüz hisler uyandırıyor…Daha çok sıkılıyoruz. Daha fazla özeniyoruz. Gereksiz iltifatlar ediyoruz, bir kere bile aynı sofraya oturmadığımız, göz göze bakmadığımız insanlara. Gelişmek, iyileşmek yerine kendimizi dondurarak sadece takip ve taklit ediyor, kendi sesimizi tanıyamıyoruz. Sosyal medyada gezinirken, bir iltifat …
Gösterişten hemen her zaman kaçınan metin, ayrıntıya verdiği değeri gözler önüne sermekten çekinmiyor. Seranın içinde, okura rehberli tur yaptıran satırlarda, renkli camların ışık oyunlarını görür gibi oluyorsunuz. Sanki o camların her birinden sakince bakıp, sarıyla, kırmızıyla, yeşille, siyahla ve morla kuşatılıyorsunuz.
Gerçeklik olarak “Amele özgü olan nedir?”, yöntemine ilişkin olarak da “Yapılması uygun düşen amel nedir?” iki soruyla amel mefhumunun manevî boyutunu anlamlandırma ile pratik hayattaki işlevsel boyutunu kullanma yönünde karşılaştırmalı bir bakış açısı geliştirmek önemli.
Sinemada “ötekiler” üzerine düşüncelerin ele alındığı filmlerin ana ekseninde birbirinden farklı dünyaların, olguların, özel durumların derinlemesine analizleri değil, genellemelere dayalı bakış açıları daha çok ön plandadır. Bir film yapılmadan önce, çoğunlukla yönetmenin zihninde kurgulandığı için yapım aşamasında kurguyla ete, kemiğe büründürülür. Çoğu kez gişe kaygısı, ideolojik tutumlar ve siyasal atmosfer, ben-öteki karşıtlığını belirli sabitelere bağlama amacı taşır.
Pencere Değiştikçe Manzara Değişir
Malik b. Nebi, Rumuzlu Neşîdeler adlı şiirinde:
“Ey ekin peşindeki kardeşim, tohumu
Kendi tarlandan da uzaklara saç
Gün gelir, uzun yollar düşerse menziline
Sana doğru haykıran sesler de duyacaksın” demekteydi. Muhsin de öyle yaptı ve tohumlarını, gücünün yettiği en uzak topraklara kadar saçmaya çalıştı.
Şimdi ise o tohumlar boy vermiş, bereketli bir başak misali karşısında duruyor ve kendi saçtığı tohumları anlatıyordu.
Muhsin, uzun yıllar görmediği arkadaşı İlyas’la karşılaşmış ve onu dinledikçe Mâlik B. Nebi’nin ne kadar isabetli tespitlerde bulunduğunu bir kez daha kavramıştı. Çünkü İlyas kendisinden binlerce kilometre uzakta öğretmenlik yapmakta ve kendi yaşadığı süreçlere başka insanları dâhil etmekteydi.
İlyas hararetle Muhsin’e tecrübelerini anlatmakta ve onu da yaşanmışlıklarının içine çekmek istemekteydi. Bu, Muhsin’in de içinde bulunduğu bir tecrübeydi çünkü.
İlyas’ın öğretmen olmasında en önemli etkenlerden biri Muhsin’di. Lise son sınıfta iken tanışmışlar ve Muhsin, İlyas’ın hayatındaki en önemli dönüm noktalarından biri olmuştu. Muhsin’in İlyas’a kattığı en değerli özellik; karşısındaki insanı anlamaya çalışmaktı. Şimdi ise İlyas anlamaya çalışıyordu; (kendini tanıyabildiği ölçüde) karşısındakileri.
Uzun yıllar sonra birbirini gören iki arkadaş(tan öte kardeş) biriktirdiklerini paylaşmaya başlamışlardı. İlyas başından geçen ve onu çok etkileyen bir olayı hiç zaman kaybetmeden Muhsin’e anlatmaya başlamıştı:
“Pencere değiştikçe manzara değişir.” demişti değerli bir öğretmen arkadaşım ve sözlerin hayata dokunduğunda daha büyük anlamlar ifade ettiğini biz kez daha anlamıştım Muhsin abi.
Öğretmenliğimin ikinci yılı olmasına rağmen birçok olayla karşılaşmış ve bu olaylarla birlikte kendime göre birçok tecrübe edinmiştim. Fakat hiçbir olay beni bu denli sarsmamış ve üzerimde böylesi bir etki bırakmamıştı.
Güzel bir söz yankılanır sürekli kulaklarımda: “Yürümekle varılmaz lakin varanlar yürüyenlerdir.” Adımlarımın menzile varacağından şüpheli olsam da, menzile ulaşmanın tek yolu olduğunu biliyordum; yolda olmak.
“Dünyayı sen mi değiştireceksin”, “böyle gelmiş böyle gider”, “birkaç yıl sonra bu idealist tavırlarından eser kalmaz” söylemlerine kulak asmadan, olana değil olması gerekene endeksli bir görev hayatı sürmeye çalışıyordum. Fakat bununla birlikte; yapmış olduğum görevin birçok farklı etken sebebiyle yer yer zorluklara muhatap olduğunu söylediğimde bana hak vereceğini de biliyorum.
Belki de üzerinde en çok durmamız gereken zorluklardan biri de; post-modern çağın, genç yaşta olan öğrenci kardeşlerimizi sınırsız özgürlük söylemleri ile kendilerine ve çevrelerine zarar verebilecek eylemlere yönlendirmesiydi.
Uyuşturucu madde kullanımının bile sıradanlaştığı veya sıradanlaştırılmaya çalışıldığı günümüzde, sigara gibi zararlı maddeler ehven-i şer olarak görülmekte veyahut görmezlikten gelinmekte. Dileğim, insana ve insanlığa zarar veren bu gibi maddelerin tamamen ortadan kaldırılması olsa da; gerçeklikten kopuk bir şekilde hareket edemezdim ve buna gücümün yetmeyeceğini de çok iyi biliyordum. Ben de hiç değilse elimin uzanabildiği yere dokunmalıyım diyerek hareket ediyor ve Peygamberin dediği gibi bir kötülük gördüğümde onu elimle düzeltmeye çalışıyordum.
O sıralar doğu bölgesinde yaşanan terör olayları sebebiyle yüzlerce aile ve insan mağdur olmuş ve bulunduğum ile göç etmek zorunda kalmıştı. Bazı meslek lisesi bölümlerinin ilde yalnızca görev yaptığım okulda bulunması ve okulumun fiziki açıdan yeterli imkânlara sahip olmaması sebebiyle belirli bir süre yetmiş kişilik sınıfta ders anlattığımı hatırlıyorum.
Hangi ay olduğunu net olarak hatırlayamasam da o sıralar ellerimin soğuktan çatladığını ve bahçe nöbetine çıkarken montumu almadan nöbet yerime gidemediğimi ifade edebilirim.
Yine bir bahçe nöbeti esnasında öğrencilerin, bahçede nöbetçi öğretmen olduğumu görünce kendi aralarında “Bugün İlyas hoca nöbetçi, bahçede sigara içemeyeceğiz” sözlerini birbirlerine fısıldar olduklarını duyabiliyordum.
Ben ise bir tanesini bile olsa kendilerine ve çevrelerine yansıtabilecek oldukları yanlış davranışlardan engelleyebilmenin çabası içerisindeydim.
Yine okulumuza mağduriyet sebebiyle gelmiş olan bir öğrencimiz vardı. Dersine girmiyor ve ismini bilmiyordum fakat nöbetçi öğretmen olduğumda ve teneffüs aralarında koridorlarda konuşuyor, muhabbet ediyorduk. O kısa süreli konuşmalarımızda dahi efendiliği ve saygılı duruşundan, ona karşı içimde beliren derin muhabbeti ifade etmekte güçlük çekiyor, uygun kelimeleri bulmakta zorlanıyorum.
Bahçe nöbetçisi olduğum esnada taş zemin üzerinde yer alan ve etrafı tel örgülerle çevirili olan basketbol sahasının tellerinin kopartıldığını ve o tellerden kaçarak bazı öğrencilerin duvar dibindeki kör noktada sigara içtiklerini gerek öğrencilerden duyuyor gerekse de bazen şahit oluyordum.
Yukarıda bahsettiğim öğrencimin, yanında iki arkadaşıyla birlikte tel örgüden geçerek duvar dibine doğru gittiklerini fark edip hemen o yöne doğru hızlı adımlarla ilerlemeye başladım fakat bir yandan da o derin muhabbet beslediğim öğrenciyi uygunsuz bir vaziyette görmemek için dua ediyordum. Yırtılan tellerden dışarı çıkıp yanlarına vardığımda, neyse ki suçüstü yakalamadım diyerek kendi kendimi avuttuktan sonra “Hayrola arkadaşlar, burada ne işiniz var?” sorusunu yönelttim. Onlar ise hiçbir şey söylemeden sadece birbirlerine baktılar ve sözlerime devam ettim: “Ceketlerinizi açın, arama yapacağım!” Öğrenci ise; “Hocam beni tanıyorsunuz, koridorlarda muhabbet ediyoruz, biz yanlış bir şey yapmayız!” dedi. Ben de; “Evet, sana karşı olumsuz bir düşünce beslemiyorum fakat yine de kalbim tatmin olsun, açın ceketlerinizin önünü, arama yapacağım!” dedim ve ceketlerini açtıklarında, görmüş olduğum manzara karşısında büyük bir mahcubiyet ve üzüntü yaşadım. O an söylediğim ve düşündüğüm her şey gözlerimin önünden film şeridi gibi geçmeye başladı.
Ceketlerinin içerisinde poğaça ve meyve suyu vardı. “Neden bunları burada yiyorsunuz?” diye sorarken, birden bir tanesinin yırtık ayakkabısına takıldı gözlerim istemsiz bir şekilde. Ardından aldığım cevap bir kez daha irkilmemi sağladı: “Bunları devlet bize veriyor mağduriyetimizden dolayı ve alamayan arkadaşlarımız olabilir diye onların gözleri önünde yemek istemedik ve buraya geldik.”
Evet! Pencere değiştikçe manzara değişiyordu. Acaba olumsuz bir şey yapan öğrenci var mı penceresinden baktığımda gördüğüm manzara ile acaba bir ihtiyacı, sıkıntısı olan bir öğrenci var mı penceresinden gördüğüm manzaralar aynı değildi Muhsin abi!
“Evet” dedi Muhsin ve devam etti “Hayata İslâm’ın penceresinden baktığımızda gördüklerimiz ile kendi hevâ ve heveslerimiz penceresinden baktığımızda gördüklerimiz farklılaşacaktır.”
İlyas’ın, doğru manzarayı görebilmesi için doğru pencereden bakması gerekiyordu ve o pencereye işaret eden ise Muhsin olmuştu. Şimdi ise Muhsin’in yapmış olduğu işi İlyas yerine getiriyordu…
İlyas, öğrencisiyle yaşadığı tecrübe ile Muhsin’e kendisinin üzerinde ne kadar emeği olduğunu aktarırken belki de Muhsin de İlyas’da kendini görüyordu…
İlgili Yazılar
Mektup IV
Yazmak insanlık tarihi kadar eski midir diye düşünenler için cevap olsun burada, ilk insana her şeyi öğreten Rabbim yazıyı da öğretmiştir muhakkak. Yazıya yemin eden Rabbim’e hamdolsun ki yazabilme imkânına sahibiz, okuma imkânına da. Yazı mektubun can damarıdır ya, ondan böyle başladım bu mektuba… Ne kadar açıklama yapma ihtiyacı hissediyorum, bu da anlaşılmama yorgunluğumun göstergesi sayılıversin, öyle ya anlaşılma sancım olmasa niye yazayım ki…
Oyun
Sosyal medyada can bulmuş parçalı gerçekler sayesinde artık nefes alıyoruz. Hayran olduğumuz kişileri takip etmek, içimizde kontrolsüz hisler uyandırıyor…Daha çok sıkılıyoruz. Daha fazla özeniyoruz. Gereksiz iltifatlar ediyoruz, bir kere bile aynı sofraya oturmadığımız, göz göze bakmadığımız insanlara. Gelişmek, iyileşmek yerine kendimizi dondurarak sadece takip ve taklit ediyor, kendi sesimizi tanıyamıyoruz. Sosyal medyada gezinirken, bir iltifat …
Zaman Yok Artık: Duvar Saatinin On Üçüncü Gongu
Gösterişten hemen her zaman kaçınan metin, ayrıntıya verdiği değeri gözler önüne sermekten çekinmiyor. Seranın içinde, okura rehberli tur yaptıran satırlarda, renkli camların ışık oyunlarını görür gibi oluyorsunuz. Sanki o camların her birinden sakince bakıp, sarıyla, kırmızıyla, yeşille, siyahla ve morla kuşatılıyorsunuz.
Modern İnsandan Arınmış İnsan Çabası
Gerçeklik olarak “Amele özgü olan nedir?”, yöntemine ilişkin olarak da “Yapılması uygun düşen amel nedir?” iki soruyla amel mefhumunun manevî boyutunu anlamlandırma ile pratik hayattaki işlevsel boyutunu kullanma yönünde karşılaştırmalı bir bakış açısı geliştirmek önemli.
Timbuktu’da İslamcılık, Şiddetin Estetiği Üzerine
Sinemada “ötekiler” üzerine düşüncelerin ele alındığı filmlerin ana ekseninde birbirinden farklı dünyaların, olguların, özel durumların derinlemesine analizleri değil, genellemelere dayalı bakış açıları daha çok ön plandadır. Bir film yapılmadan önce, çoğunlukla yönetmenin zihninde kurgulandığı için yapım aşamasında kurguyla ete, kemiğe büründürülür. Çoğu kez gişe kaygısı, ideolojik tutumlar ve siyasal atmosfer, ben-öteki karşıtlığını belirli sabitelere bağlama amacı taşır.