Bir Hazan Yurdu: Filistin

Teselliden nasibim yok, hazan ağlar baharımda.

Mehmed Akif

Salman Sayyid, Filistinlilerin trajedisinin İslâm ümmetinin hemen her yerinde bu denli hissediliyor oluşunu Müslümanların yersiz-yurtsuz oluşuna bağlar.[1] Hazanın gelişinin ve bünyan-ı mersus’un inhitatının bilinçaltında oluşturduğu hüznü bir nevi telafi çabasıdır bu dışavurum. Lakin aynı zamanda Müslümanların deneyimleme imkânlarının olmadığı bir hayatın özlemi de görülebilir Filistin örneğinde. “Kemalizm’in İslami-cate[2] dünya sisteminin içini oyduğu”[3] bir zeminde inşa edilen ulus-devletlerde yaşayan ve epistemik sömürgeciliğin nesnesi olan Müslümanlar, epidemik tınısızlığa karşı mücadeleden/mücahededen yoksun kalışlarını da Filistinlilerin insani tınıyı ikame ediş azimlerinde telafi etme imkânı bulurlar. Bu imkân, İslâm coğrafyasının genelindeki kifayetsizliğin karşısına, epidemik tınısızlığa içinde bulundukları bütün “imkânsızlıklara” rağmen karşı koyma cehdiyle meydan okuyabilmenin ümidini ikame eder.

Bir yönüyle yitirilmiş bir kimliğin ete kemiğe büründüğü yerdir Filistin, hazanın henüz toprağa düşmemiş yaprağıdır. Bütün yaprak dökümlerimize ve Kemalizm’in İslâm coğrafyasındaki mankurtlaştırıcı etkilerine rağmen asli kimliğimizi bize her daim hatırlatan bir meseldir. Cemil Meriç’in tespitiyle “Bütün Kur’an’ları yaksak, bütün câmileri yıksak, Avrupalının gözünde Osmanlıyız; Osmanlı, yani İslâm. Karanlık, tehlikeli, düşman bir yığın.”[4] Yazgımızdan âdeta bir öcüymüş gibi kaçma iştiyakı, mankurtlaşmayı iliklerimize kadar hissetsek de Batı’nın “bizi” hâlâ öteki addettiği gerçeğiyle yüzleştiğimiz anlarda dumura uğrar. Yüzyıllardır devam edegelen Batılılaşma serüvenimizde Cem Özdemir örneğinde olduğu gibi Batı’nın palyaçosu olmadıkça kabul gör(e)meyeceğimizi idrak etmenin çok zor olmadığı bu ortamda kimliğimizin ne olduğuna dair sorgulama imkânları önümüze çıksa da yitirilmiş olanı arayan lakin bir türlü bulamayan kitleler olmanın ötesine geçemeyiz.